Interview met Joke Kaviaar: onverzettelijk activiste

Joke Kaviaar – The Oven, Nieuwersluis juli 2008 (https://jokekaviaar.nl)

Naar aanleiding van haar onverzettelijk activisme en de presentatie van haar dichtbundel ‘Vuile wapens schone handen’ ontmoet DLM dichteres en activiste Joke Kaviaar voor een interview. Een gesprek met een krachtige vrouw die al jaren strijdt tegen het keiharde beleid van migratiebeperking, in woord en daad. Zij is veroordeeld tot een gevangenisstraf voor een aantal artikelen op haar website, omdat deze ‘opruiend’ zouden zijn.


Ik bezocht Jokes voordracht van haar laatste dichtbundel en optreden in Tilburg. Haar optreden grijpt je bij de keel. De gedichten bombarderen je met woorden, de korte zinnen hebben een explosieve lading. Mij raakte het tot diep in mijn ziel. Pas na het optreden las ik de gedichten die zij had voorgedragen, het mooie was dat ze door de herkenning niet aan kracht hadden verloren, maar juist nog sprekender werden.

Het anti-fascistenlied met tekst van Joke.

Actievoeren en strijd

Je bent al een heel mensenleven bezig als activist?

Ik ben in 1988 opgehouden met actievoeren en teruggekomen in 2004 naar aanleiding van de deportaties van vluchtelingen door minister Verdonk. Ik ben van lieverlee weer in het actiewereldje teruggekomen. De organisatie van een dichtersavond annuleerde een reeds gepland optreden vanwege het prozagedicht ‘Stop Deportaties – Een statement tegen de stilte’ dat ik er wilde voorlezen. Ik ben er toen heengegaan om het op papier uit te delen.Toen ben ik de tent uitgegooid. Later ben ik het gaan verspreiden via internet, de literatuurwereld wil blijkbaar niets weten van kritiek op de maatschappij. Een vriend stuurde het gedicht naar Verdonk en kreeg een verontwaardigde mail van haar terug dat de woorden deportatie en kampen erin voorkwamen Het waren geen ‘kampen’ en ‘deportaties’ volgens Verdonk.
Justitie is intensief bezig met het oprekken van het begrip opruiing zodat ze activisten zoals ik kunnen oppakken. Zo werd iemand verdacht van het plakken van een muurkrant in Den Haag opgepakt ook wegens opruiing. De jongen werd vrijgesproken, maar het Openbaar Ministerie is meteen in beroep gegaan. Niet lang geleden is Dhjana ook opgepakt voor opruiing. Op deze manier proberen ze het verzet zoveel mogelijk de kop in te drukken.

Jij bent veroordeeld in 2013 (met het eindvonnis van het Hof bevestigd door de Hoge Raad in 2015) voor het publiceren van twee artikelen tot twee maanden voorwaardelijke gevangenisstraf, dus als je je mond open doet over een van deze artikelen kunnen ze je weer oppakken

Joke Kaviaar: Artikel 131 – september 2011 (https://jokekaviaar.nl)

Ik zal het je nog sterker vertellen mijn proeftijd viel toevallig samen met een belangrijke campagne tegen de gezinsgevangenis voor vluchtelingen in Kamp Zeist, deze was geïnitieerd door de Anarchistische Anti-Deportatie Groep uit Utrecht. Ik dacht, ik ga me niet laten tegenhouden. Toen ben ik dus opgepakt voor het meedoen aan deze acties en hiervoor ben ik eveneens veroordeeld. Tegen dit vonnis ben ik nog in cassatie. Maar uiteindelijk zal ik toch de gevangenis in moeten.

Ik heb destijds het eindvonnis in de opruiingszaak voorgelegd aan het Europese Hof. Mijn verboden artikelen staan nog steeds op mijn website. Ik weet ook dat justitie en de AIVD op mijn site komen, maar toch laten ze deze teksten ongemoeid. De zaak waarin ik ben veroordeeld tot de tenuitvoerlegging van die twee maanden wil ik nu ook voorleggen aan het Europees Hof. Zij hanteren het criterium van ‘pressing social need’ als de vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt. Maar als de overheid het blijkbaar niet belangrijk genoeg vindt om die teksten van mijn website af te halen, hoe ‘pressing’ is het dan om mij alsnog ervoor vast te zetten?

De algemene tijdgeest is steeds meer fascistisch, op alle fronten?

Ja zeker, kijk maar naar geweld, repressie en racisme door de politie, het etnisch profileren. Laatst nog een Macedonische vluchteling in Maastricht, die door de politie is gewurgd terwijl omstanders hun opnames moesten inleveren van het incident. Dertien jaar geleden met de deportaties was het al zover, het is nu alleen tien keer zo erg. Als je kijkt naar de uitspraken in de politiek, niet alleen door Wilders, maar ook door de PvdA. Als je ziet wat ze laten passeren op sociale media aan wat extreem rechts schrijft, oproepen om moskeeën in brand te steken en vluchtelingen aan te vallen. Over opruiing gesproken. Hiertegen wordt niets gedaan.

Ze kijken wel naar de andere kant. Zo stond de politie bij mij een maand geleden plotseling voor de deur. Ik had een e-mail gestuurd aan een turnvereniging, waarvan de kinderen als inboorling wilden schminken. Heel kolonialistisch en racistisch. ‘s Morgens om half elf, de dag van het turnevenement, stond de politie bij mij op de stoep om te vragen wat ik in Hoofddorp van plan was. Ze kwamen mij intimideren. Ze zetten hun voet tussen de deur om met mij praten, wat ik helemaal niet wilde. Puur machtsmisbruik. In mijn e-mail stond alleen dat ik het racistisch en kolonialistisch vond.

Het tegengif bereikt de mensen nauwelijks doordat de media erg actief zijn in het schetsen van een negatief beeld van vluchtelingen en migranten. Kijk maar naar De Telegraaf met hun krantenkop ‘asielplaag’. Als een niet-Nederlander een misdrijf pleegt dan wordt direct zijn nationaliteit vermeld, voor een misdrijf van een Nederlander gebeurt dit niet. Door het bij vluchtelingen altijd te hebben over criminaliteit, overlast, ‘er zullen wel terroristen tussen zitten’, maffia en dit keer op keer te herhalen in alle media, creëer je dit fascistische gedachtegoed. Het hier tegen opnemen is heel moeilijk. Het lijkt soms vechten tegen de bierkaai.

Word je daar niet moedeloos van?
Soms, maar over het algemeen kruip ik daar weer uit en put ik kracht uit de strijd zelf. Als ik mijn hoofd erbij neer had gelegd, dan had ik dat al kunnen doen tijdens de zaak over opruiing. Maar ik heb juist kracht geput uit het verzet ertegen, uit toch mijn artikelen op de website laten staan. Ook toen er gedreigd werd dat ze me weer zouden oppakken. Ze houden alles wat ik schrijf in de gaten. Je moet niet naïef zijn, je moet wel beseffen dat deze strijd een kwestie is van lange adem. Er zal alleen maar een kentering komen als we doorgaan. Ik weet alleen niet of ik die nog meemaak. Ik ben bijna drie en vijftig. Dus wij gaan door.

Zijn er nog andere manieren om mensen te bereiken?

Ja, dat heb je gisteren kunnen zien: poëzie

Poëzie

Ik vind het heel belangrijk om naast de daad van het actievoeren de woorden in te zetten, omdat je daarmee een ander publiek kunt bereiken. Je komt dan ook op plekken waar geen activisten zijn. Deze mensen kopen mijn bundel ook, bezoeken eveneens mijn voordrachten en worden erdoor geraakt. Ik moet niet alleen voor mijn eigen parochie blijven spreken.

Ieder woord een vonk?

Ik vind het belangrijk dat als je poëzie zo voordraagt dat de toehoorder de teksten kan voelen, daarom is voor mij ‘Elk woord een vonk’.

Een van je gedichten uit de bundel gaat over vrede en vrijheid. Wat is voor jou belangrijker?

Vrede en vrijheid gaan hand in hand. Er kan geen vrede zonder vrijheid en vrijheid zonder vrede zijn. Zonder vrijheid is de vrede een schijnvrede. En hoe kan je vrede hebben met mensen die niet vrij zijn?

Je meeste tekeningen die in de dichtbundel staan heb je gemaakt in 2008.

Joke Kaviaar – The Oven, Nieuwersluis juli 2008 (https://jokekaviaar.nl)

Ja, toen zat ik opgesloten in Nieuwersluis. Ik ben toen begonnen met tekenen. Ik moest 39 dagen zitten vanwege acties tegen het detentiecentrum op Schiphol. ‘s Morgens heel vroeg ketenden we ons aan de hekken van het detentiecentrum, zodat wij die dag de deportatie van vluchtelingen verhinderden. Deze acties heb ik veel gedaan. In het begin krijg je een boete totdat ze je een keer opsluiten in de bajes.

Dat ze mij opsluiten maakt mij sterker, omdat ik weet dat ik als ik dat doorsta ik dan weer wat overwonnen heb, en weet dat ze mij ook daarmee niet klein krijgen. In de bajes zet ik ook mijn verzet voort. Ik praat met andere vrouwen om ze er bewust van te maken dat het niet zo vanzelfsprekend is dat ze opgesloten worden. Vrouwen die uit zelfverdediging hun man terugslaan of die uit armoede drugs smokkelen omdat ze hun kinderen te eten willen geven.

De bajes is de samenleving in het klein en tegelijkertijd is de samenleving de bajes in het groot.

Bewust

We moeten mensen bewust moeten maken van het mechanisme, waar de ellende werkelijk vandaan komt. Het anarchisme is geen politiek systeem, het is meer een soort filosofie en ideeën die je samen ontwikkelt die wil dat mensen anders gaan samenleven, solidair zijn met vrijheid voor iedereen en het delen van middelen, kleinschalig. Het kan zo zijn dat uit verdediging geweld noodzakelijk is, bijvoorbeeld tegen repressie. Ik geloof in actie van onderop.

Hoe groot schat je de kans in dat de situatie zich herhaalt van voor de Tweede Wereldoorlog, als we kijken naar de wederopstanding van het fascisme?

Daar zijn we al grotendeels. Als je ziet hoe de regering met vluchtelingen omgaat. Voor deze oorlog uitbrak waren er joodse vluchtelingen die hier naar toe kwamen op de vlucht voor Hitler, die werden teruggestuurd naar Duitsland. Ook nu komen er vluchtelingen die worden teruggestuurd naar voor hen gevaarlijke situaties. Er zijn twee recente voorbeelden: stelselmatige fascistische aanvallen op de woning van een Somalisch gezin in Gouderak waar steeds de ruiten worden ingegooid en brandstichting in het huis van een Syrische vluchteling in Zwijndrecht.

Als Wilders de verkiezingen wint loop je het risico dat hetzelfde gebeurt als in de nadagen van Brexit en de overwinning van Trump, een snelle toename van het geweld tegen migranten, doordat ze zich gesteund voelen in hun gelijk. Daarom denken zij dat te kunnen doen.

Ik blijf geloven in de strijd, ook als we met weinig mensen zijn. Wij kunnen onze kennis en ervaring doorgeven aan een nieuwe generatie. De repressie houdt het klein. Ik zie mensen bang worden, bang voor politiegeweld, arrestatie, bang voor een strafblad, voor in de bajes komen, voor financiële consequenties, bang voor werk, school. Als ik op sociale media mijn teksten zet krijg ik vaak hele goeie reacties, veel respect en aanmoediging. Maar doen is er bijna niet bij.

De mensen zijn ook bang voor extreem rechts, wat die allemaal kunnen aanrichten, bang dat de ruiten in gaan, bang in elkaar geslagen te worden, of op internet voor gek te worden gezet. Er is heel veel angst.

Waar put je de energie uit om je strijd voort te zetten?

Ik zie wat er gebeurt en word hier boos over en ik vind dat we dat niet moeten pikken en daaraan wat moeten doen. Ik kan en wil niet lijdzaam toezien. Ik zou het mezelf heel erg kwalijk nemen als ik dat wel ging doen. Zolang ik kan zal ik in verzet blijven. Als ik op een gegeven moment te oud ben om mijn lichaam fysiek in de strijd te gooien, dan kan ik altijd nog schrijven en is er werk op de achtergrond dat nodig is. Ik geef niet op.

De bundel VUILE WAPENS SCHONE HANDEN bevat een selectie uit Joke Kaviaars Nederlandstalige maatschappijkritische gedichten, vooral van de afgelopen 12 jaar. Ook bevat het pentekeningen die zij maakte in Nieuwersluis. Op de achterflap van het boek staat:

“Sterk aanbevolen voor wie liever de kop in het zand steekt en meer nog voor wie zich graag laat aanmoedigen.”

Behalve gedichten schrijft Joke Kaviaar, zowel in het Engels als het Nederlands, verhalen, columns, artikelen en songteksten. Optredens en performances geeft zij overal waar dat gewenst of ongewenst is, alleen of met (vaak improviserende) muzikanten, onder het motto: Elk woord een vonk!

Optredens en voordrachten van Joke
Verboden teksten:
Waar blijft de Hollandse opstand?
RARA, wiens rechtsorde is het?

Rob Vellekoop, 16 januari 2016

9 Comments

  1. Pen is machtiger dan het zwaard. Pen heeft argumenten. Zwaard niet. Pen bestrijdt zwaard. Anarchisten weten heel goed wie ze de schuld moeten geven van het imploderen van het ecosysteem: de kapitalisten die elke hap lucht om willen zetten in pervers winstbejag. Dinsdag weer lekker besproeid met chemtrails. Paar jaar geleden vanuit onwetendheid nooit kunnen bedenken dat we een criminele organisatie hebben die zich regering noemt, met criminele onderdrukkers die zich ambtenaren noemen. Zodra er een pak papier uit de printer van een ambtenaar komt, weet je dat de volkerenmoord op 20 duizend kinderen weer een feit is. Ambtenaren hebben geen ziel en willen ons leven controleren. Als we zelf onze verantwoordelijkheid nemen houden we de voeten van de ambtenaren buiten de deur. Je hebt mensen die zelf denken, en mensen die vinden dat zij voor anderen moeten bepalen wat goed is. Dat laatste heet fascisme en daar is de roverheid buitengewoon goed in. Terreur staats’ meest bekwame handlanger.

  2. Mensen,die zo verstrengeld zijn met de groepsbelangen, die ze delen, dat ze er niet omheen kunnen om met deze ideeën mee te moeten gaan?
    Wat te denken, dat post-trauma-stress-syndroom is nu net de crux punctum?

  3. ALLE nederlandse “volksvertegenwoordigers” (dus ook de “heren” Wilders en Roemer) voeren al jarenlang een oorlog met financiële dwangmaatregelen TEGEN het nederlandse volk.

    De vraag is dus: hoe dom en laf kan een volk eigenlijk worden?

  4. Over overheids-criminelen kunnen we kort zijn: méér dan de helft van alle misdaad in ons land bestaat tegenwoordig uit het misbruik maken van bevoegdheden door overheidsdienaren en bij dit misbruik wordt ieder jaar een tamelijk groot aantal mensen de dood ingedreven. Exacte cijfers over het aantal zijn niet bekend want op zelfmoord wordt nu eenmaal niet -altijd handig!- gerechercheerd.

    Daarmee is deze door de minister van justitie zorgvuldig verzwegen vorm van georganiseerde misdaad een grotere bedreiging voor de nederlandse samenleving dan alle “gewone” misdaad in ons land bij elkaar.

    “Ik doe gewoon mijn werk, meneer!” (want ik wordt er keurig voor betaald)

  5. Moet je dat interview van prietprem met leonie sazias eens aanhoren, denkt dat je ongbreideld subsidies kan opstrijken ten koste van pensioenen die tot op het tandvlees bezuinigd Worden?

    Laat de politiek maar aan het buitenland over dan zitten we binnen de kortste week keer in onze blote kuont!

    • De normale beller, die hem voor narcist uitmaakt en leonie maant weg te lopen moet toch bij zijn eigen te raden gaan dat dit niet kan?

  6. Politici, justitie en politie doen in hun vunzige misdaden niet onder voor de periode ’40-’45.

    Je kunt het ook zo zeggen: op 17 maart sloffen alleen nog maar onnozele halzen en overheids-criminelen (“Ik doe gewoon mijn werk meneer”) naar de stembus.

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*